آزمایشگاه

آزمایشگاه و کنترل عفونت های بیمارستانی

چکیده
آزمایشگاه میکروب شناسی نقش اساسی در کنترل عفونت های اکتسابی از بیمارستان دارد.
جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده های حاصل از آزمایشگاه میکروب شناسی یکی از مؤثرترین روش ها جهت شناسایی و مراقبت (Surveillance) و کنترل عفونت های بیمارستانی است...

آزمایشگاه و کنترل عفونت های بیمارستانی

نقش آزمایشگاه میکروب شناسی در کنترل عفونتهای بیمارستانی

 

Role of the microbiology Laboratory in Nosocomial  Infections

 

آزمایشگاه میکروب شناسی نقش اساسی در کنترل عفونت های اکتسابی از بیمارستان دارد.

جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده های حاصل از آزمایشگاه میکروب شناسی یکی از مؤثرترین روش ها جهت شناسایی و مراقبت (Surveillance) و کنترل عفونت های بیمارستانی است. اما حساسیت و ویژگی پایش بر اساس اطلاعات آزمایشگاه بستگی به دو فاکتور دارد:

1- فراوانی موارد درخواست کشت از سوی پزشکان

2- کیفیت نمونه های کشت داده شده و ارسالی به آزمایشگاه

مسلماً هرچه تست های انجام گرفته در آزمایشگاه میکروب شناسی گسترده تر و دقیق تر بوده و نتایج حاصل از آن قابل اعتمادتر باشند، فراوانی درخواست کشت از بیماران، بیشتر خواهد شد و در نتیجه حساسیت و ویژگی پایش براساس این اطلاعات بیشتر می گردد و از طرف دیگر در صورتیکه دستورالعمل های مناسب جهت نمونه گیری و انتقال صحیح نمونه ها به وسیله آزمایشگاه میکروب شناسی تهیه گردد و همراه با آموزش تکنیک های نمونه برداری و انتقال نمونه ها، در دسترس بخش های بیمارستانی قرار گیرند، همه موجب ارتقاء کیفیت این اطلاعات می گردند و در نهایت ارتقاء آزمایشگاه میکروب شناسی بیمارستان ها موجب تشخیص هرچه صحیح تر و دقیق تر عفونت های مختلف شده که در صورت بروز همه گیری ها قادر خواهند بود نسبت به شناسایی و تعیین منابع و راه های انتقال نقش حقیقی خود را بهتر ایفا نمایند.

به منظور درک بهتر نقش آزمایشگاه در این ارتباط می بایست ابعاد مختلف فعالیت ها و وظایف آزمایشگاه میکروب شناسی را مورد بررسی قرار دهیم و بدیهی است بدون ارتباط نزدیک میکروبیولوژیست یا مسئول  آزمایشگاه با اپیدمیولوژیست بیمارستان و همچنین سایر افراد کادر پزشکی و غیر پزشکی درگیر در کمیته کنترل عفونت  این امر میسر نخواهد بود.

مهم ترین وظایف آزمایشگاه میکروب شناسی به طور خلاصه عبارتند از:

1-   جمع آوری نمونه:

از آنجائیکه بسیاری از پاتوژن های بیمارستانی ارگانیسم هایی می باشند که به طور متداول کلونیزه شده و موجب آلودگی کشت ها می شوند، لذا جمع آوری صحیح نمونه ها در میزان عفونت های بیمارستانی دارای اهمیت است. همچنین ارزیابی کیفیت نمونه ها و تصمیم گیری مناسب جهت قبول یا رد نمونه ها می تواند موجب افزایش نتایج صحیح و دقیق آزمایشگاهی و کاهش جواب های گمراه کننده گردد.

 

 

 

2-   جداسازی و شناسایی دقیق میکروارگانیسم ها از کشت نمونه ها و گزارش آنها در حد گونه باکتریایی:

امروزه دامنه پاتوژن هایی که موجب بیماری های جدی می شوند در حال گسترش می باشد و این موجب مشکلاتی برای آزمایشگاه ها در تعیین هویت آنها می گردد. به طور مثال برخی از باسیل های گرم منفی غیر تخمیری، قارچ ها، مایکوباکتریوم ها و ویروس ها می توانند از عوامل ایجاد کننده عفونت های بیمارستانی باشند که شناسایی آنها برای بسیاری از آزمایشگاه های میکروب شناسی مشکل بوده و در موارد همه گیری ها و شیوع عفونت ها این گونه ارگانیسم ها باید جهت شناسایی به آزمایشگاه های رفرانس ارسال گردند.

 

3-   از مهم ترین وظایف مسئول آزمایشگاه میکروب شناسی آگاهی دادن به کمیته کنترل عفونت :

از امکانات موجود در آزمایشگاه و توانایی ها و محدودیت های وسایل و تجهیزات و روش های تشخیصی موجود در حال اجراء در آزمایشگاه جهت تشخیص پاتوژن های مولدهای بیمارستان می باشد.

او موظف است که هرگونه استفاده از دستگاه ها و تجهیزات مناسب مدرن و یا تست ها و کیت های آزمایشگاهی جدید را که منجر به پاسخ دهی صحیح و دقیق در کمترین زمان گردد را معرفی و دست یابی به آنها را خواستار شود. به طور مثال امروزه استفاده از تست های تشخیصی سریع(Rapid Tests) جهت تشخیص بسیاری از باکتری ها و یا جستجوی باکتری های مقاوم دارای اهمیت کلینیکی کاربرد وسیعی پیدا کرده اند از جمله در تشخیص مایکوباکتریوم توبر کولوریس، نیسر یا مننژیتیدیس، کلستریدیوم ها، لژیونلا و همچنین استافیلوکوک های مقاوم به متی سیلین( MRSA) و ... همچنین روش های مولکولار(Molecular Typing)،فاژتایپینگ و... با ارزش می باشند.

 

4-   انجام آزمایش تایید حساسیت میکروبی

به روش صحیح و مطالعه روند مقاومت­های آنتی بیوتیکی موجود و شناسایی تغییرات در روند مقاومت ها و یا ظهور مقاومت های جدید و گزارش روزانه آن ها و همچنین شناسایی و جستجوی پاتوژن های مقاوم به چند دارو (MDR) و گزارش آن ها.

5-    شناسایی منابع و راه های احتمالی انتقال عفونت توسط کشت از ناقلین احتمالی، محیط، پرسنل بیمارستان و ... جهت تعیین منبع عفونت در موارد ظهور عفونت ها (Out breaks) در این موارد تعیین و انتخاب محل کشت بستگی به شناخت و بررسی های اپیدمویلوژیکی و نوع مشخصات ارگانیسم های عامل عفونت دارد.

6-     در موارد ظهور و شیوع (Out break) عفونت بیمارستانیآزمایشگاه نقش اساسی در پیشگیری از عفونت دارد که یکی از آن ها مشخص نمودن منابع داخلی عفونت می باشد و در این موارد نمونه گیری از پرسنل بیمارستان (کادر پزشکی) و (غیر پزشکی مانند پرسنل تغذیه و...) محیط بیمارستان(سطوح، هوا و آب)، CSR و... جهت ارگانیسم مالی که از نظر اپیدمیولوژیکی داراری اهمیت می باشند به عمل می آید.

 

 

*       توجه: نمونه برداری روتین از این منابع توصیه نمی شود.

 

7-   دسترسی و تهیه امکانات لازم جهت مانیتورینگ بیولوژیکی وسایل و دستگاه های استریلیزاسیون مانند دستگاه استریل کننده از طریق حرارت خشک یا بخار و اتیلن اکساید و کنترل کیفی مواد دزانفکتان و همچنین بررسی اثر دزانفکتان ها و آنتی سپتیک های مورد استفاده آن مرکز که با تعیین غلظت موثر از ایجاد سوش های مقاوم جلوگیری به عمل آید.

8-   فراهم کردن امکانات جهت تست میکروبیولوژیکی فرآورده های بیمارستانی در مواقع لزوم شامل: مانیتورینگ فرآورده های خونی و مایعات دیالیز و بافت های پیوندی

*       توجه: در مورد وسایل و موادی که به طور تجاری تهیه و استریلیزه شده اند، بررسی اضافی از نظر استریلیتی توصیه نمی شود مانند کاتترهای داخل عروقی و سرم ها

9-   برگزاری دوره های آموزشی جهت کادر پزشکی و  افراد جدیدالاستخدام جهت آشنایی با پاتوژن های مولد عفونت، راه های سرایت و جلوگیری از آنها، رعایت بهداشت فردی و اهمیت دادن به دستورات ایمنی و همچنین احتیاطات عمومی (Universal Precautions)

کشت از منابع احتمالی عفونت  در همه گیری های بیمارستانی

به عنوان یک قانون کلی کشت های روتین نمونه ها از پرسنل بیمارستان و محیط بیمارستان لازم نمی باشد ولی موارد زیر استثنا می باشد:

-       مانیتورینگ دستگاه ها و وسایل استریلیزاسیون؛

-       محصولاتی که در بیمارستان تهیه می شوند؛

-       تمام فرآورده های خونی که در سیستم باز تهیه می شوند؛

-       آب و مایع همودیالیز؛

-       وسایل ضد عفونی شده؛

نمونه برداری از پرسنل بیمارستان، مواد ضد عفونی کننده، کشت روتین وسایل بیهوشی و دیالیز پریتوان و کشت روتین هوا به دلیل صرف هزینه زیاد و عدم بهره برداری کلینیکی و اپیدمیولوژیکی توصیبه نمی شود.

 

گزارش نتایج آزمایشگاهی (Reporting of Laboratory Data)

نتایج کشت نمونه های مختلف و همچنین آزمایش تعیین حساسیت میکروبی می تواند منبع اطلاعات مفید و کارآمد برای کنترل عفونت های بیمارستانی باشد که این اطلاعات باید روزانه پس از ثبت در کامپیوتر به اطلاع تیم کنترل عفونت رسانیده شود.

بسیاری از اطلاعات مهم باید در اسرع وقت توسط آزمایشگاه با تلفن به پزشک خبر داده شوند تا تدابیر لازم جهت کنترل عفونت انجام گیرد به عنان مثال نتایج کشت مثبت از نمونه های استریل برای نایسیا مننژیتیدیس، اسمیرها و کشت های مثبت برای باسیل های اسید فاست، جداسازی پاتوژن های روده ای مهم مانند سالمونلا و شیگلا و جدا کردن برخی پاتوژن های مقاوم مانند استاف های مقاوم به متی  سیلین و یا وانکومایسین و همچنین انتروکوک های مقاوم به وانکومایسین و... باید هر چه سریع تر به کمیته کنترل عفونت گزارش شوند.

نتایج روزمره آزمایشگاه میکروبیولوژی باید همواره در دسترس پرسنل کمیته کنترل عفونت (ICC) باشد. همچنین این اطلاعات شامل نوع نمونه، تاریخ جمع آوری مشخصات بیمار، نام بخش، نوع و مشخصات میکروارگانیسم جدا شده، نتایج آزمایش تعیین حساسیت میکروبی و اگر تست خاصی جهت تشخیص انجام شده (مانند روش های مولکولار و ...) باید در بانک اطلاعاتی در کامپیوتر نگهداری شوند که استفاده و آنالیز آنها آسان باشد.

مواردی که مطالعات میکروبیولوژیک توصیه نمی شوند:

*       نمونه گیری و کشت به صورت روتین(Culture surveys routine) از بیماران یا پرسنل بیمارستان به منظور مراقبت(Surveillance) مگر براساس شواهد اپیدمیولوژیک؛

*       کشت روتین از محصولات تجاری که برچسب استریل دارند (کاتترهای داخل عروقی / سرم ها)؛

*       آزمایش روتین از مواد ضد عفونی کننده و گندزداها؛

*       کشت روتین از واحد خون(Blood unit) یا کشت راندوم از واحد های خون برای اطمینان از استریل بودن آنها؛

*       مانیتورینگ روتین فرآیند گنددزدایی در مورد تجهیزات تنفسی؛

*       کشت روتین از مایع دیالیز صفاقی(peritoneal dialysate)

*       نمونه گیری روتین از وسایل تجارتی که برای مراقبت از بیمار بکار می روند؛

کشت روتین از شیر انسان که ذخیره و نگهداری می شود(banked human milks) و برای مصرف فوری نوزاد در نظر گرفته شده است.

 

 

چک لیست کنترل عفونت در بخش آزمایشگاه

نام بیمارستان :

بخش :

 

ارزشیابی کننده :

 

ردیف

موارد بررسی

تاریخ بازدید

 

 

 

 

ملاحظات

امتیاز

امتیاز کسب شده در هر بازدید

1

پرسنل در ارتباط با عفونت های بیمارستانی و رعایت بهداشت و نحوه ضدعفونی آموزش لازم را دیده اند.

1

 

 

 

 

 

2

پرسنل از یونیفرم و پوشش مناسب و تمیز استفاده می نمایند.

1

 

 

 

 

 

3

از زیور آلات (انگشتر و...) توسط پرسنل استفاده نمی شود.

1

 

 

 

 

 

4

بهداشت فردی پرسنل (کوتاه بودن ناخن- کوتاه بودن موها در آقایان و...) رعایت میشود.

1

 

 

 

 

 

5

پرونده بهداشتی برای پرسنل تشکیل گردیده است.

1

 

 

 

 

 

6

پیگیری از نظر انجام واکسن هپاتیت و تعیین تیتر آنتی بادی پرسنل انجام شده است.

1

 

 

 

 

 

7

پیگیری و نظارت بر سلامت پرسنل در بیماری های واگیردار و مسری انجام می گردد.

1

 

 

 

 

 

8

رعایت احتیاط های عمومی و استاندارد در حین کار انجام می گردد.

1

 

 

 

 

 

9

از دستکش در هنگام کار استفاده می شود.

1

 

 

 

 

 

10

شستشوی دست ها رعایت می شود.

1

 

 

 

 

 

11

پرسنل در مواقع خاص از ماسک ویژه استفاده می کنند.

1

 

 

 

 

 

12

پرسنل آگاهی لازم را در هنگام مواجهه با آسیب های شغلی دارند.

1

 

 

 

 

 

13

در هنگام مواجهه با آسیب های شغلی اقدامات لازم انجام می گردد.

1

 

 

 

 

 

14

از خم کردن و یا شکستن سرسوزن و گذاشتن درپوش سرنگ اجتناب می شود.

1

 

 

 

 

 

15

Safty box در بخش وجود دارد.

1

 

 

 

 

 

16

در مواقعی که احتمال پاشیدن خن یا سایر مایعات و ترشحات بدن وجود دارد از گان، ماسک و عینک یا محافظ صورت استفاده می شود. (خصوصاً پرسنل خدماتی مسئول شستشوی لوله های آزمایشگاه)

1

 

 

 

 

 

17

از ماسک ضد گاز جهت بعضی کارهای آزمایشگاهی که با گازهای مسموم کننده همراه است استفاده می شود.

1

 

 

 

 

 

18

فضای فیزیکی بخش استاندارد است.

1

 

 

 

 

 

19

دیوارها تا سقف کاشی می باشد و فاقد ترک و شکستگی می باشد.

1

 

 

 

 

 

20

میز کار و روش قابل شستشو و ضدمواد خورنده و زنگ نزن است.

1

 

 

 

 

 

21

سقف ها سالم و رنگ آمیزی شده است.

1

 

 

 

 

 

22

محل اتصال کف به دیوار حتی المقدور بدون زاویه و محدب است.

1

 

 

 

 

 

23

کف آزمایشگاه سنگ و مقاوم به مواد خورنده است.

1

 

 

 

 

 

24

اتاق های نمونه برداری کشت میکروبی، شستشو و بیوشیمی دارای کفشوی مجهز به شتر گلو می باشد.

1

 

 

 

 

 

25

درب و پنجره کلیه اتاق ها سالم و رنگ آمیزی شده و مجهز به توری است.

1

 

 

 

 

 

26

دستگاه اولتراویوله جهت گندزدایی وجود دارد.

1

 

 

 

 

 

27

سرویس بهداشتی و دستشویی به تعداد کافی در آزمایشگاه وجود دارد.

1

 

 

 

 

 

28

فاضلاب بخش به روش بهداشتی دفع می شود.

1

 

 

 

 

 

29

سرویس های بهداشتی دارای ضوابط بهداشتی می باشد.

1

 

 

 

 

 

30

مواد زائد و آلوده آزمایشگاهی ابتدا اتو کلاو شده و دفع می شود.

1

 

 

 

 

 

31

حتی المقدور آزمایشگاه در طبقات زیرزمین نباشد.

1

 

 

 

 

 

32

بخش از نور کافی برخوردار است.

1

 

 

 

 

 

33

بخش هواساز دارد.

1

 

 

 

 

 

34

تهویه باید به نحوی انجام گیرد که هوای آزمایشگاه عاری از بوهای نامطبوع و ذرات معلق باشد.

1

 

 

 

 

 

35

اتاق کشت میکروبی و اتاقهایی که با مواد رادیو اکتیو سروکار داردهود مجهزبه فیلتر مخصوص باشد.

1

 

 

 

 

 

36

صندلیها مبلها قفسه ها سالم ورنگ آمیزی شده و قابل شستشو است .

1

 

 

 

 

 

37

سطلهای زباله قابل شستشو بوده و دارای کیسه زباله است .

1

 

 

 

 

 

38

زباله های آزمایشگاه به عنوان زباله عفونی و طبق ظوابط دفع می شود

1

 

 

 

 

 

39

مواد زائد جامد آلوده به نمونه های مدفوع خلط و نسوج آلوده و... بطور جداگانه و بر طبق موازین بهداشتی دفع می شود .

1

 

 

 

 

 

40

مانیتورینگ دستگاه های اتو کلاو و دستگاههای استریل کننده طبق ضوابط انجام می شود.

1

 

 

 

 

 

41

برنامه ریزی جهت گندزدایی بخش وتجهیزات انجام می شود.

1

 

 

 

 

 

42

نظافت مرتب و ضد عفونی محیط و تجهیزات آزمایشگاه انجام       می شود .

1

 

 

 

 

 

43

وسائل نظافت در محل مخصوص و با شرایط بهداشتی نگهداری می شود .

1

 

 

 

 

 

44

نمونه های خون پس از انجام آزمایش به طریق صحیح در فاظلاب دفع می شود .

1

 

 

 

 

 

45

لوله های نمونه پس از تخلیه به طور کامل در دستگاه لوله شوشسته و ضد عفونی  گردد.

1

 

 

 

 

 

46

تی قسمت تمیز و کثیف جدا می باشد .

1

 

 

 

 

 

47

بخش تی شوی دارد.

1

 

 

 

 

 

48

یخچال غذایی از یخچالهای موجود در آزمایشگاه جدا می باشد .

1

 

 

 

 

 

49

یخچال غذایی در آبدارخانه بخش می باشد .

1

 

 

 

 

 

50

شرایط بهداشتی آبدارخانه مطابق با مقررات بهداشتی است .

1

 

 

 

 

 

 

 

Laboratory and hospital infection control
آزمایشگاه و کنترل عفونت های بیمارستانی
Download
 
لطفا نظر خود را در رابطه با محتوای آموزش بدهید




  مشاهده نتایج
به منظور ثبت رأی باید در سایت لاگین نمایید.
دی ان ان evoq , دات نت نیوک ,dnn